طراحی و توسعه پلتفرم هوشمند پایش قیمت رقبا بافی

برای یک فروشگاه اینترنتی، تعیین قیمت مناسب همیشه کار ساده‌ای نیست. ممکن است محصولی امروز با قیمت مناسبی عرضه شود، اما فردا یکی از رقبا قیمتش را کاهش دهد و شرایط بازار تغییر کند. اگر فروشگاه دیر متوجه این تغییر شود، احتمال دارد بخشی از فرصت فروش خود را از دست بدهد. از طرف دیگر، کاهش عجولانه قیمت هم می‌تواند حاشیه سود را از بین ببرد.

این مسئله برای فروشگاه‌هایی که صدها یا هزاران محصول دارند، پیچیده‌تر می‌شود. بررسی روزانه قیمت رقبا در سایت‌های مختلف، کاری زمان‌بر است و حتی با صرف نیروی انسانی زیاد هم نمی‌توان مطمئن بود که تمام تغییرات مهم بازار به‌موقع شناسایی شده‌اند.

اما جمع‌آوری قیمت‌ها تنها بخشی از مسئله بود.

یکی از مهم‌ترین چالش‌های فنی بافی، تشخیص محصولات یکسان در فروشگاه‌های مختلف بود. ممکن است یک فروشگاه نام محصولی را فارسی ثبت کند و فروشگاه دیگر از نام انگلیسی یا عنوان متفاوتی استفاده کرده باشد. گاهی هم دو محصول نام تقریباً یکسانی دارند، اما در ظرفیت، مدل یا مشخصات فنی متفاوت‌اند.

برای مثال، اگر سامانه یک حافظه SSD یک ترابایتی را با نسخه ۵۰۰ گیگابایتی همان مدل اشتباه بگیرد، مقایسه قیمت‌ها دیگر قابل اعتماد نخواهد بود.

بنابراین مسئله اصلی فقط پیدا کردن قیمت نبود؛ باید مطمئن می‌شدیم قیمت‌هایی که کنار هم قرار می‌گیرند، واقعاً به محصولات قابل مقایسه تعلق دارند.

چالش دیگر، تفاوت ساختار فروشگاه‌های اینترنتی بود. هر سایت محصولات، قیمت‌ها و وضعیت موجودی را به شکل متفاوتی نمایش می‌دهد. بعضی اطلاعات به‌صورت مستقیم در صفحه وجود دارند و بعضی دیگر با روش‌های متفاوتی بارگذاری می‌شوند. برای ساخت یک سامانه قابل توسعه، نمی‌توانستیم تمام فرایند جمع‌آوری اطلاعات را به ساختار یک یا دو فروشگاه وابسته کنیم.

در کنار این مسائل، باید راهکاری طراحی می‌کردیم که استفاده از آن برای مدیر فروشگاه پیچیده نباشد. کاربری که می‌خواهد قیمت رقبا را بررسی کند، نباید برای راه‌اندازی سیستم به دانش فنی یا تنظیمات طولانی نیاز داشته باشد.

اهداف پروژه
هدف اصلی بافی، تبدیل بررسی دستی قیمت رقبا به فرایندی منظم و قابل پیگیری بود.

می‌خواستیم مدیر فروشگاه بتواند محصولات خود را در برابر بازار بررسی کند، تغییرات مهم قیمت را زودتر ببیند و برای تصمیم‌گیری، به‌جای چندین سایت و فایل پراکنده، به یک داشبورد مراجعه کند.

یکی از اهداف مهم پروژه، خودکارسازی شناسایی محصولات مشابه بود؛ البته بدون اینکه دقت مقایسه را فدای خودکار بودن کنیم. لازم بود سیستم مواردی را که با اطمینان کافی شناسایی می‌کند، وارد چرخه پایش کند و در موارد مبهم، تصمیم نهایی را به کاربر بسپارد.

هدف دیگر، ساده‌کردن شروع استفاده از سامانه بود. فروشگاه باید بتواند بدون تغییر اساسی در زیرساخت فعلی خود، اطلاعات اولیه را ثبت کند و فرایند شناسایی محصولات و رقبا را آغاز کند.

از نظر مدل تجاری نیز می‌خواستیم محصولی قابل ارائه به فروشگاه‌هایی با اندازه‌های متفاوت داشته باشیم؛ از فروشگاه‌های کوچک با تعداد محدود کالا گرفته تا مجموعه‌هایی که به پایش تعداد زیادی محصول و چندین منبع رقابتی نیاز دارند.

در نهایت، هدف این بود که داده‌های جمع‌آوری‌شده فقط در قالب جدول قیمت باقی نمانند، بلکه به اطلاعاتی تبدیل شوند که به تصمیم‌گیری درباره قیمت‌گذاری، حفظ حاشیه سود و موقعیت رقابتی فروشگاه کمک کنند.

جمع‌آوری و ساختاردهی اطلاعات محصولات

برای بافی، فرایندی در نظر گرفتیم که بتواند از طریق آدرس فروشگاه و منابع مشخص‌شده، اطلاعات محصولات را شناسایی و برای تحلیل آماده کند.

در این مرحله، داده‌هایی مانند عنوان محصول، قیمت، تصویر، موجودی و سایر مشخصات قابل استخراج گردآوری می‌شوند.

یکی از نکات مهم طراحی این بود که شروع پایش به دریافت دسترسی مدیریتی فروشگاه وابسته نباشد. اطلاعات عمومی محصولات می‌توانند مبنای شناسایی اولیه قرار بگیرند و فرایند راه‌اندازی را ساده‌تر کنند.

تطبیق هوشمند محصولات با کنترل انسانی

یکی از مهم‌ترین بخش‌های پروژه، طراحی فرایند تشخیص محصولات مشابه است.

در این بخش، سامانه اطلاعات محصولات را بررسی می‌کند و تلاش می‌کند مشخص کند کدام کالاها در فروشگاه‌های مختلف به یک محصول واحد مربوط هستند.

اما همه موارد به یک اندازه قابل تشخیص نیستند. تفاوت نام‌گذاری، رنگ، ظرفیت، مدل و اطلاعات ناقص می‌تواند باعث شود دو محصول اشتباه با هم مقایسه شوند.

برای حل این مسئله، فرایند تطبیق را به دو بخش تقسیم کردیم: مواردی که سیستم با اطمینان کافی شناسایی می‌کند و مواردی که برای بررسی نهایی به کاربر نمایش داده می‌شوند.

به این ترتیب، مدیر فروشگاه می‌تواند تطبیق‌های مشکوک را تأیید یا رد کند. بعد از نهایی شدن ارتباط محصولات، همان ارتباط مبنای پایش‌های بعدی قرار می‌گیرد و نیاز به بررسی تکراری کاهش پیدا می‌کند.

پایش دوره‌ای و بررسی تغییرات قیمت

پس از شناسایی و تطبیق محصولات، سامانه می‌تواند قیمت‌های ثبت‌شده در منابع رقابتی را به‌صورت دوره‌ای بررسی کند.

در طراحی این بخش، امکان تنظیم دفعات پایش متناسب با پلن انتخابی در نظر گرفته شده است. فروشگاه‌هایی که تعداد محصول بیشتری دارند یا تغییرات بازار برایشان حساس‌تر است، می‌توانند از پلن‌هایی با ظرفیت بالاتر استفاده کنند.

اطلاعات جمع‌آوری‌شده مبنای نمایش تغییرات قیمت و بررسی وضعیت رقابتی کالاها قرار می‌گیرند.

داشبورد مدیریتی و گزارش‌های رقابتی

برای اینکه اطلاعات بازار کاربرد عملی داشته باشند، ساختار داشبورد را بر نمایش وضعیت محصولات و تغییرات مهم متمرکز کردیم.

مدیر فروشگاه باید بتواند متوجه شود کدام محصولات نسبت به رقبا گران‌تر یا ارزان‌تر هستند، چه تغییراتی در قیمت‌ها رخ داده و کدام کالاها ممکن است به بررسی مجدد نیاز داشته باشند.

در این بخش، گزارش‌ها و هشدارهای مرتبط با تغییر قیمت رقبا و فرصت‌ها و ریسک‌های قیمت‌گذاری پیش‌بینی شده‌اند.

توسعه زیرساخت اشتراکی SaaS

بافی به‌عنوان یک نرم‌افزار تحت وب اشتراکی طراحی شده است؛ به همین دلیل مدیریت پلن‌ها بخشی از ساختار اصلی محصول است.

پلن‌های مختلف براساس تعداد محصولات و دفعات پایش تعریف شده‌اند تا فروشگاه‌ها بتوانند متناسب با نیازشان از سرویس استفاده کنند.

همچنین مسیر ثبت‌نام، ورود و انتخاب پلن در سایت قرار گرفته است تا کاربران بتوانند فرایند شروع همکاری را از طریق خود سامانه دنبال کنند.

دیده‌بان عمومی بازار و تاریخچه قیمت‌ها

در کنار خدمات اختصاصی فروشگاه‌ها، بخش عمومی دیده‌بان بازار نیز توسعه داده شده است.

در این بخش، اطلاعات فروشگاه‌هایی که در فرایند پایش شناسایی شده‌اند، محصولات مشاهده‌شده و سوابق قیمت قابل بررسی هستند.

برای محصولات دارای سابقه کافی نیز صفحات مستقلی وجود دارد که آخرین قیمت ثبت‌شده، تغییرات قیمت و اطلاعات مربوط به فروشگاه‌های شناسایی‌شده را نمایش می‌دهند.

این ساختار علاوه بر نمایش بخشی از داده‌های گردآوری‌شده، زمینه مناسبی برای توسعه صفحات محتوایی و جذب مخاطب از جست‌وجوهای مرتبط با قیمت محصولات و برندها فراهم می‌کند.

خروجی پروژه، یک پلتفرم نرم‌افزاری برای پایش و مقایسه قیمت رقباست که چند فرایند مرتبط با هم را در یک بستر قرار می‌دهد: شناسایی فروشگاه‌ها، استخراج محصولات، تطبیق کالاهای مشابه، ثبت تغییرات قیمت و ارائه گزارش‌های مدیریتی.

به‌جای اینکه مدیر فروشگاه هر روز محصولات را در چندین سایت جست‌وجو کند و قیمت‌ها را به‌صورت دستی کنار هم قرار دهد، بافی مسیری برای انجام منظم بخش زیادی از این کار فراهم می‌کند.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های پروژه، ترکیب پردازش خودکار با بررسی انسانی در موارد مبهم است. این رویکرد کمک می‌کند دقت اطلاعات، به‌خصوص در مرحله تطبیق محصولات، اهمیت خود را در کنار سرعت پردازش حفظ کند.

همچنین ساختار اشتراکی سامانه و بخش عمومی داده‌های بازار، امکان توسعه محصول برای فروشگاه‌های بیشتر و گسترش منابع پایش را فراهم می‌کنند.

در این پروژه تلاش کردیم مسئله‌ای تکراری و زمان‌بر در مدیریت فروشگاه‌های اینترنتی را به یک فرایند قابل مدیریت تبدیل کنیم؛ فرایندی که هدف آن کمک به تصمیم‌گیری بهتر درباره قیمت‌هاست، نه صرفاً نمایش اعداد بیشتر